Phương pháp giáo dục con cái của gia đình GS Ngô Bảo Châu

Nhiều người cho rằng Ngô Bảo Châu chắc hẳn phải lớn lên với một phương pháp giáo dục cho thần đồng. Tuy nhiên theo chia sẻ từ bậc sinh thành của giáo sư thì sư thật hoàn toàn khác.

Với những thành tựu xuất sắc về Toán học được cả thế giới đánh giá cao, ai cũng phải công nhận anh là một thiên tài hiếm có.

Quý tử cũng phải rửa bát

Ngô Bảo Châu sinh ra rong gia đình có truyền thống làm khoa học. Bố anh là GS.TSKH Ngô Huy Cẩn (sinh năm 1941), từng du học ở Nga (chuyên ngành cơ học) và nhiều năm công tác ở Viện cơ học. Ông nguyên là cán bộ Ủy ban Khoa học kỹ thuật Nhà nước. Mẹ anh là PGS.TS Trần Lưu Vân Hiền, nguyên cán bộ Viện Y học cổ truyền Trung ương.

Tuổi thơ của Ngô Bảo Châu quấn quýt với mẹ và đại gia đình bên ngoại, đặc biệt là ông ngoại. Sau ngày cưới, vì chưa có nhà riêng nên vợ chồng GS Cẩn phải ở chung với gia đình nhà ngoại tại 47 Hàng Bài. Khi Ngô Bảo Châu học A0 ĐH Tổng hợp (nay là THPT chuyên ĐH Quốc gia Hà Nội) thì GS Cẩn được phân một phòng tập thể 24m2 ở tầng 4 khu tập thể Nam Đồng và cả nhà mới chuyển về đó ở. 

GS Ngô Bảo Châu và mẹ.

 Thuở nhỏ, Ngô Bảo Châu chịu nhiều ảnh hưởng từ cách giáo dục của mẹ. Bởi khi vào lớp 1, bố anh sang Liên Xô làm nghiên cứu sinh, mọi việc nuôi dạy con phó thác cho vợ và nhờ ông bà ngoại hỗ trợ. Hàng ngày, Ngô Bảo Châu được mẹ và ông ngoại thay nhau đưa đón đi học ở trường Thực nghiệm. Ngoài học văn hóa ở trường, bà Hiền còn cho con đi học vẽ ở Cung thiếu nhi, học đàn violon ở nhà riêng một ông thầy trên phố Triệu Việt Vương. Bà Hiền cho biết, hồi nhỏ bà cũng được học đàn và cảm nhận âm nhạc mang lại nhiều điều bổ ích cho cuộc sống. Vì vậy, bà cho con theo học loại hình nghệ thuật này như một cách nuôi dưỡng tâm hồn. Với lối giáo dục con giống như nhiều gia đình Hà Nội thời bấy giờ, bà Hiền chưa bao giờ kỳ vọng Ngô Bảo Châu sẽ đạt được thành tựu lớn lao nào sau này.

Tài năng của Ngô Bảo Châu chỉ thực sự được phát hiện khi GS Ngô Huy Cẩn về nước vào những năm con trai học hết cấp I. Khi làm toán cùng Châu, ông Cẩn nhận ra khả năng tư duy toán khá đặc biệt của con. Ông rất ngạc nhiên khi thấy con giải dễ dàng các bài tập trong sách giáo khoa. Chính vì vậy, ông đã quyết định cho con đi theo con đường chuyên toán. Ngô Bảo Châu cũng rất hào hứng với hướng đi mà bố vạch ra, đó là lý do anh rất thất vọng khi mình thi trượt lớp 6 chuyên toán của trường Trưng Vương và quyết tâm phục thù vào năm sau với số điểm nằm trong top đầu. GS Cẩn cho biết: “Châu là một đứa trẻ đặc biệt ham hiểu biết, rất ham học nên chúng tôi gần như chẳng bao giờ phải nhắc Châu học. Tuy là con một nhưng chúng tôi chưa bao giờ coi Châu là cậu ấm hay chiều chuộng thái quá”.

Bà Hiền cũng xác nhận, chồng bà khá nghiêm khắc trong việc rèn nếp sống cũng như nếp học cho Ngô Bảo Châu. Bà kể: “Chẳng biết bố dạy học cho con thế nào mà thỉnh thoảng lại thấy Châu nước mắt nước mũi giàn giụa chạy từ trên gác xuống lấy khăn lau mặt. Nhiệm vụ sau bữa ăn của Châu là rửa bát. Anh chàng cũng ngồi rửa bát, đằng trước giăng mấy cái chậu. Có hôm Châu đề nghị: “Mẹ ơi, hay là mẹ nói với bố là mẹ rất thích rửa bát để con khỏi phải rửa”. Tuy cưng chiều con nhưng tôi cũng hiểu trẻ muốn nên người phải rèn giũa từ nhỏ. Tôi bảo: “Ai mà nói dối thì sẽ bị thối mồm, các chú công an phát hiện ra ngay”. Vậy mà tin lắm. Châu cũng là đứa trẻ biết nghe lời nên vợ chồng tôi cũng không phải vất vả nhiều”.

Không cho con học trước chương trình

Khi tài năng của Ngô Bảo Châu được phát hiện, các thầy giáo đã dành nhiều thời gian cho việc bồi dưỡng anh. Bà Hiền cho biết: “Tuy đam mê toán và chăm chỉ làm bài tập nhưng Châu không học theo kiểu “quên ăn quên ngủ”. Anh vẫn dành thời gian để đá bóng, đọc truyện, nghe nhạc, chơi đàn violon, đánh cờ tướng hay giúp mẹ làm việc nhà. Năm 1988, anh tham dự kỳ thi Olympic Toán quốc tế tại Australia và giành huy chương vàng. Năm sau, anh tiếp tục giành huy chương vàng Olympic Toán quốc tế tại Đức.

GS Ngô Bảo Châu.

Cũng trong năm 1989, anh sang Pháp học tại ĐH Paris 6 và bảo vệ luận án tiến sĩ khi mới 25 tuổi tại ĐH Sư phạm Paris - ngôi trường danh tiếng bậc nhất nước Pháp. Năm 2003, ở tuổi 31, anh hoàn thành luận án habilitation (tương đương tiến sĩ khoa học) tại ĐH Paris 11 và đầu năm sau trở thành giáo sư của đại học này.

Năm 2005, ở tuổi 33, Ngô Bảo Châu được đặc cách phong hàm giáo sư và trở thành giáo sư trẻ tuổi nhất Việt Nam. Năm 2007, sau khi chứng minh được “bổ đề cơ bản”, một giả thuyết then chốt của chương trình Langlands, anh được trao giải thưởng Oberwolfach của Đức, giải thưởng của Viện Hàn lâm Pháp. Ngày 19/8/2010 tại lễ khai mạc đại hội Toán học thế giới tổ chức ở Hyderabad (Ấn Độ), bà Pratibha Patil - Tổng thống Ấn Độ đã trao huy chương Fields - giải thưởng cao quý nhất trong lĩnh vực toán học cho GS Ngô Bảo Châu. Đây là niềm tự hào của người Việt Nam nói chung, của thế hệ trẻ Việt Nam nói riêng, khi trí tuệ Việt vươn lên đỉnh cao của khoa học nhân loại và được khẳng định trên trường quốc tế.

Không bao giờ đánh con

GS Ngô Huy Cẩn cho biết, vợ chồng ông gần như không bao giờ đánh con. “Thực ra cũng do Châu ngoan, khi làm gì sai, chúng tôi nói là Châu biết nghe. Tôi nhớ có lần Châu đang học trường Trưng Vương, Hà Nội do ở lớp Châu nghịch, hình như là nhảy lên bàn nên bị thầy giáo bắt làm bản kiểm điểm. Hôm đó, Châu sợ không dám về nhà. Hết giờ học đã lâu mà không thấy con về, vợ chồng tôi cuống lên đi tìm. Mãi lâu lắm, không nhớ là mấy giờ, nhưng tối mịt rồi, công an mang Châu tới nhà trả. Hóa ra, cu cậu sợ quá, đi bộ tuốt lên Cầu Giấy rồi bị lạc. Sau lần ấy, vợ chồng tôi càng ý thức được tác hại của việc dùng đòn roi với con. Sử dụng bạo lực sẽ chỉ làm đứa trẻ sợ, không còn tinh thần nhận ra mình sai ở đâu để sửa đổi”, GS Cẩn chia sẻ.

Sau khi Ngô Bảo Châu vang danh cả thế giới, nhiều người tìm tới hỏi han vợ chồng GS Ngô Huy Cẩn về phương pháp dạy con thành tài. Nhiều người nghĩ rằng họ có bí quyết đào tạo thần đồng đặc biệt. Tuy nhiên mỗi lần có người hỏi vậy, ông bà lại rất bối rối.
GS Cẩn thừa nhận: “Hồi đó, chúng tôi chẳng bao giờ nghĩ phải giáo dục con thế này hay thế khác. Tuy rất cố gắng nuôi dưỡng con trong hoàn cảnh khó khăn chung của cả nước, nhưng việc nuôi dạy Châu rất tự nhiên”. Còn PGS. TS Trần Lưu Vân Hiền thì khẳng định, vợ chồng bà không nuôi dạy con theo bất cứ một phương pháp giáo dục thần đồng nào. “Châu là đứa trẻ bình thường, từ nhỏ không có gì đặc biệt về thể hình hay tính cách. Ngay cả khi phát hiện ra Châu có tài năng Toán học, tôi cũng không can thiệp nhiều vào sự phát triển của con. Chúng tôi để con tự phát triển, cả tính cách cũng như khả năng”, GS Cẩn cho biết.

Nhiều bậc phụ huynh thấy con thông minh, lanh lợi từ nhỏ thường cho đi học trước để biết trước kiến thức, nhanh chóng thành công. Nhưng PGS.TS Trần Lưu Vân Hiền cho biết, vợ chồng bà không cho con học trước chương trình. Chỉ khi đến khoảng lớp 3, lớp 4, thấy Ngô Bảo Châu giải toán nhanh, họ mới có hướng cho con sau này học chuyên toán. “Bản thân tôi hoàn toàn không ủng hộ phương pháp cho trẻ học kiến thức trước khi vào tiểu học vì như thế là quá sớm và chẳng khác nào "thúc quả chín ép”. Có thể với cách làm như thế, nhiều em sẽ biết trước một số thứ so với các bạn đồng trang lứa nhưng sự học không phải một sớm một chiều mà là cả một quá trình phấn đấu lâu dài. Nền tảng vẫn là cái quan trọng nhất nên đừng nóng vội rồi vô tình làm hỏng cả tương lai sau này của con em mình. Hơn nữa với cách làm như thế, chúng ta đã và đang đánh cắp đi sự hồn nhiên, vô tư mà đáng ra trẻ phải được hưởng. Ví dụ ở bậc tiểu học, giai đoạn này chủ yếu trẻ chỉ cần biết đọc, biết viết, cộng trừ nhân chia đơn giản thôi. Không cần thiết phải bắt học sinh cấp 1 học thêm, làm thêm bài tập về nhà, chỉ cần tập trung học hiệu quả trên lớp là đủ”, bà chia sẻ.

Tiếp nối truyền thống giáo dục của gia đình, GS Ngô Bảo Châu cũng áp dụng nhiều phương pháp dạy con học được từ bố mẹ. Tuy nhiên với cuộc sống ở nước ngoài và những thay đổi tư duy theo hướng hiện đại, anh cũng có những bí quyết riêng để các con có sự phát triển tối ưu nhất.

Theo Giadinh.net

4 thói quen tốt nên dạy cho trẻ

Phương pháp giáo dục đúng đắn, phù hợp sẽ giúp việc uốn nắn con cái của cha mẹ trở nên dễ dàng hơn. Đừng quên, trước tiên cha mẹ phải là tấm gương tốt. Dưới đây là những thói quen hữu ích giúp con bạn hình thành nhân cách. 

• 5 nguyên tắc khi dạy trẻ về tiền 

1. Thái độ, cách cư xử

Điều đầu tiên bạn cần dạy con là có thái độ phù hợp. Muốn thế, bố mẹ phải là tấm gương, trước tiên là trong cách cư xử với con. Không bao giờ quên nói “làm ơn” và “cảm ơn” trong mọi tình huống. Cách xử sự của bạn sẽ dần dần thấm vào con và dần dần hình thành tính cách tốt cho bé.

Trẻ con cũng cần được dạy về lòng trắc ẩn bởi đó là cách hữu hiệu giúp chúng trong cuộc sống sau này. Hiểu về lòng trắc ẩn, trẻ sẽ học được cách hiểu được người khác, và sẽ được mọi người yêu thương vì biết cách cư xử.

Muốn dạy con có trách nhiệm với những hành động của mình, bạn cần bắt đầu từ những việc đơn giản như rửa ly khi uống nước xong, bỏ quần áo vào chậu giặt sau khi tắm. Nhưng để đạt được kết quả như mong muốn thì trước tiên, bố mẹ phải là người làm gương về những hành động trách nhiệm của mình.

Bạn cũng cần cho trẻ thấy ai cũng nên được đối xử tốt. Đừng nói xấu ai đó trước mặt con bởi làm như thế bạn sẽ không bao giờ dạy trẻ được về lòng tốt.

2. Vệ sinh cá nhân

Trẻ con thích được tự làm mọi việc, bố mẹ hãy tự tin cho trẻ tự làm, chỉ cần sau đó bạn kiểm tra để chắc chắn rằng con đã làm đúng

Đa số các bậc phụ huynh thấy khó dạy trẻ cách giữ vệ sinh. Quá trình này sẽ mất thời gian và bố mẹ cần kiên trì để cho trẻ hiểu tầm quan trọng của việc đánh răng hay tắm hàng ngày, việc cần thiết phải chải tóc, rửa mặt. Dần dần trẻ sẽ coi những hoạt động đó là một phần trong thời khóa biểu hàng ngày của chúng.

Chỉ cần một vài món đồ chơi phù hợp, một ít sticker và âm nhạc, những nhiệm vụ khó khăn nhất như rửa tay, đi tắm hay đánh răng cũng có thể trở thành trò vui. Trẻ con thích được tự làm mọi việc, cho nên bố mẹ hãy cứ tự tin cho trẻ tự đánh răng, chỉ cần sau đó bạn kiểm tra để chắc chắn rằng miệng con đã sạch.

3. Ăn uống lành mạnh

Trong cuộc sống hiện đại, một trong những vấn đề về sức khỏe khiến nhiều bậc phụ huynh quan tâm là trẻ bị béo phì. Nếu muốn con khỏe mạnh, bạn cần phải tạo thói quen ăn uống lành mạnh cho con. Không chiều theo sở thích những món ăn nhanh như khoai tây chiên, hamburgers của chúng mà hãy hướng con ăn uống những thực phẩm thiên nhiên, có lợi cho sức khỏe.

Không dễ luyện cho bé thói quen này, song cần nhớ rằng danh sách món ăn ngon và giàu dinh dưỡng rất dài, con bạn sẽ không bao giờ biết hết nếu chưa thử. Và thay vì ép con ngồi xuống trước một bát thức ăn hoàn toàn mới, nên thay đổi từ từ theo cách dùng món gần đây bé thích nhất làm nguyên liệu nấu những món mới hơn. Ví dụ bé thích ăn trứng hay phô mai, hãy cho thêm trứng và phô mai vào món súp gà bạn chuẩn bị cho bé thử.

4. Rèn luyện thể chất

Nếu bạn không thích tập luyện, đừng mong con bạn yêu thích thể thao. Hãy dành thêm thời gian để bố mẹ và con cùng nhau tập luyện nhằm khuyến khích và tạo những thói quen lành mạnh cho con.

Bạn nhận thấy rằng lôi con ra khỏi màn hình máy tính, TV hay điện thoại là việc không hề dễ. Mặc bạn la hét và nhắc nhở luôn mồm việc con nên giới hạn thời gian tiếp xúc với thiết bị công nghệ, con bạn và máy tính vẫn như hình với bóng.

Có một cách đơn giản hơn để hạn chế việc này: Hãy tìm cho con một người bạn đồng trang lứa, mời bạn nhỏ đó sang nhà chơi. Bạn cần nói chuyện với phụ huynh của bạn con để chắc chắn rằng việc này không ảnh hưởng đến chuyện học hay hoạt động ngoại khóa của đứa trẻ. Cũng nên chắc chắn rằng bạn không rước thêm một “con nghiện đồ công nghệ” sang nằm thêm trên sofa nhà mình.

Doanh Nhân Sài Gòn

Người giàu thành công nhờ đâu?

Gần 90% người giàu cho rằng chăm chỉ là yếu tố giúp họ có khối tài sản khổng lồ, sau đó mới đến học tập, liều lĩnh và tiết kiệm.

• 7 quy tắc tiền bạc ai cũng cần biết 

Business Insider đã trích kết quả nghiên cứu của Tập đoàn Spectrem về nguyên nhân giàu có được 132.000 người có tài sản trên 25 triệu USD chia sẻ. Dưới đây là những yếu tố họ cho là góp phần lớn vào thành công của mình.

Hai tỷ phú Mỹ - Bill Gates (trái) và Warren Buffett (phải). Ảnh: Luxury Topics

1. Làm việc chăm chỉ là tất cả

87% người giàu cho rằng chăm chỉ là yếu tố giúp họ thành đạt như bây giờ.

2. Giáo dục: 78%

Báo cáo không phân biệt giáo dục truyền thống và phi truyền thống. Nhưng rõ ràng, người giàu đánh giá rất cao tầm quan trọng của yếu tố này khi luôn ưu tiên nâng cao kiến thức, kỹ năng và kinh nghiệm.

3. Chấp nhận rủi ro: 63%

Có gan mới có thể làm giàu. Hơn một nửa người tham gia khảo sát cho rằng chấp nhận rủi ro đóng góp lớn vào thành công của mình. Tất nhiên, liều lĩnh mù quáng và khôn ngoan là hai phạm trù hoàn toàn khác nhau. Đây là lúc kinh nghiệm và hiểu biết đóng vai trò quyết định.

4. Tiết kiệm: 59%

Hơn một nửa những người được hỏi cho rằng tiết kiệm là yếu tố quan trọng làm nên thành công. Tất nhiên, việc này không có nghĩa là giữ khư khư túi tiền. Bạn hoàn toàn có thể đầu tư cho khởi nghiệp để có lợi nhuận đáng kể, nhưng vung tiền vào những món đồ như Lamborghini thì thà tiết kiệm còn hơn.

5. May mắn: 53%

Thành công của một người khó có thể thiếu may mắn. Hơn một nửa người được hỏi cho rằng việc có được thời cơ đúng lúc, đúng chỗ đã góp một phần vào thành công của họ. Những hãy nhớ, bạn vẫn có thể tự tạo may mắn cho mình. Thay vì ngồi một chỗ và chờ đơi, hãy chăm chỉ tìm kiếm cơ hội, may mắn sẽ mỉm cười với bạn.

6. Thừa kế: 30%

Thừa kế là yếu tố ít được đề cập đến. Chỉ khoảng 30% người được hỏi cho biết thừa kế đóng vai trò quan trọng trong thành công của họ. Điều này cũng có nghĩa 70% còn lại đã tự gây dựng bằng chính thực lực của mình.

Báo cáo kết luận, nếu kết hợp những yếu tố này lại - làm việc chăm chỉ, học tập, liều lĩnh, chi tiêu thận trọng, gặp thời cơ tốt và ít thừa kế, bạn sẽ thấy khởi nghiệp là một lựa chọn hoàn toàn phù hợp. Hãy dũng cảm biến ý tưởng thành việc kinh doanh và tận hưởng thành công như hàng triệu người giàu trên thế giới.

Vnexpress/BI

Trò chuyện với bố nuôi cậu bé 9 tuổi không đến trường

Lời tòa soạn:“Kiệt” diễn ra từ ngày 14 - 25/4 vừa qua tại Hà Nội là triển lãm cá nhân đầu tiên của Vũ Tuấn Kiệt, gồm 46 bức tranh đen trắng vẽ bằng bút sắt mực tàu, với nội dung từ động vật, con người, các hiện tượng tự nhiên đến chuyện giới tính, phố xá, hệ sinh thái và thậm chí có cả vấn đề đô thị hoá nông thôn.

Điều đáng nói không chỉ ở nội dung các bức tranh, không chỉ ở việc Kiệt sinh năm 2003, mà còn ở chỗ với độ tuổi này, trong lúc bạn bè đang ngày ngày đến trường thì Kiệt ung dung ở với “bác Tùng”, “chẳng làm gì” ngoài việc vẽ tranh, chơi với chó, đọc truyện tiếng Anh, tiếng Trung.

“Sư phụ” của Kiệt, người thuyết phục bố mẹ cho em được sống theo ý thích, tạo điều kiện cho em có cuộc sống tự do như mong muốn, là Tiến sĩ - Kiến trúc sư Phó Đức Tùng. Anh đã từng học kinh tế, kiến trúc, triết học tại Đức. VietNamNet có cuộc trò chuyện với anh.

"Khi đã không thích thì phải đến trường là khổ như bị bệnh, chỉ cần khỏi bệnh là hạnh phúc, thành được cái gì không quan trọng. Giống như bị một căn bệnh kinh niên, sống chung thì cũng được, nhưng nếu khỏi hẳn thì tốt quá."

Giáo dục ở trường đối với Kiệt là bệnh, chỉ cần khỏi bệnh là hạnh phúc

Anh có lo ngại về việc Kiệt không chơi với bạn bè đồng trang lứa, cháu sẽ ít bạn?

- Đúng là Kiệt ít gặp các bạn đồng trang lứa hơn những bé vẫn hàng ngày đến trường khác. Nhưng cháu vẫn được gặp con cái của bạn bè tôi đến chơi. Cuối tuần về nhà cháu vẫn gặp anh chị em họ hàng, cả bạn bè của cậu em trai nữa.

Trò chuyện với Vũ Tuấn Kiệt

Có thể với Kiệt thời gian chơi với trẻ con ít hơn nhưng không có nghĩa là không có bạn. Bạn thực sự phải là những người phù hợp. Khi có điều kiện để tự mình chọn bạn thì sẽ có ý nghĩa hơn là bị bắt buộc với một đám đông và phải lựa chọn người để chơi trong số đó. Nguyên chuyện bắt buộc đã phản tác dụng.

Bạn bè không cần phải nhiều. Chỉ cần gặp nhau 1h mà thấy hợp còn hơn là ở cạnh nhau cả năm tháng mà không hợp.

Giống như ăn phở, một người ngày nào cũng phải ăn và một người một tuần thích thì ăn một lần, liệu ai sẽ thấy phở ngon hơn?

Có hai xu hướng khi phát hiện con trẻ có tài năng hơn người. Đó là dựa vào môi trường trường lớp cho con nhanh chóng học lên những bậc học cao hơn, hoặc cho rời khỏi trường lớp để tìm thầy dạy riêng. Quan điểm của anh về việc này như thế nào?

- Đối với trường hợp của Kiệt không phải tôi cho nghỉ học để tìm cách phát triển năng khiếu của cháu. Tôi không nghĩ đến điều này. Mà chỉ đơn giản là tôi thấy giáo dục ở nhà trường đối với Kiệt là vô ích.

Khi đã không thích thì phải đến trường là khổ như bị bệnh, chỉ cần khỏi bệnh là hạnh phúc, thành được cái gì không quan trọng. Giống như bị một căn bệnh kinh niên, sống chung thì cũng được, nhưng nếu khỏi hẳn thì tốt quá.

Tại sao anh và bố mẹ Kiệt lại cho rằng cháu cần phải nghỉ học?

Vì Kiệt không còn muốn đi học, cứ đi học là stress. Và cháu cam kết là nếu không đi học cháu sẽ ổn. Đã được hơn một năm, cháu vẫn ổn.

Trẻ con không thích đến trường là chuyện thường gặp. Cháu stress đến mức độ nào mà anh lại cho nghỉ?

Nếu là con tôi thì dù ở mức độ nào tôi cũng chiều. Bởi vì không có một lý lẽ nào để ép buộc con người ta phải làm những thứ mình không muốn, nếu những điều đó chỉ là việc của cá nhân mình.

Tuy nhiên, đưa trẻ phải có một ý chí nhất định, phải biết mình muốn gì và bằng lòng với điều đó, thì người lớn mới yên tâm để cho trẻ thực hiện.

Tức là Kiệt đặc biệt mạnh mẽ?

- Không cần phải đặc biệt lắm mà chỉ cần biết mình muốn gì, như thế là đủ.

Còn với một đưa trẻ bảo là muốn cái này nhưng thực ra là muốn cái khác, thì không ai tin tưởng mà chiều theo được. Nhưng theo tôi, việc trẻ muốn một đằng nói một nẻo là hệ quả của giáo dục, với một loạt áp lực của người lớn, chứ không ai sinh ra đã thế. Đứa trẻ phải chống đối lại sự áp đặt đó.

Vì mục đích là chống đối chứ không phải là mong muốn tự thân nên rất dễ thay đổi, nay thế này, mai thế khác.

Những cái thu lượm được ở trường không đáng để đánh đổi tính độc lập

"Ở nước ngoài trẻ con ít có nhu cầu ở nhà vì bố mẹ không có thời gian và ở trường nhiều trò hấp dẫn hơn. Ở Việt Nam các gia đình thường có ông bà, họ hàng, láng giềng v.v. có thể trông cháu, và ở trường thì không thú vị gì."

Hiện nay, cũng có một số trẻ tự lựa chọn không đến trường, và trở thành trẻ hư.

Thứ nhất là chưa chắc đứa trẻ đã có sự tự lựa chọn trong quyết định của nó, mà do hoàn cảnh gia đình, trường lớp, xã hội đẩy nó đến quyết định này. Thứ hai là không phải vì nó quyết định nghỉ mà nó hư, mà có thể là đã hư rồi mới nghỉ học.

Anh là người thành công trên con đường học vấn. Anh đã từng có giai đoạn nào muốn nghỉ học chưa?

- Tôi lại chưa bao giờ muốn nghỉ học. Nhưng chính vì thế mà tôi cho rằng việc học không quan trọng. Trẻ muốn gì thì cho trẻ làm việc đấy, dù muốn đi học hay nghỉ học.

Đi học cũng có điều hay chứ, nên người lớn mới mong muốn đưa trẻ đến trường.

- Những cái người ta thu lượm được ở trường không đáng để làm mất tính độc lập của đưa trẻ. Nhiều người bảo không thiết quân luật thì trẻ không có kỷ luật. Nhưng đây là thứ kỷ luật giả tạo. Và mọi người đang quen sống với kỷ luật giả. Kỷ luật thật chỉ có khi tự mình muốn thế.

Nhưng nếu áp dụng kỷ luật cho trẻ từ rất sớm, thì thứ kỷ luật này sẽ ngấm vào trẻ và các bé sẽ thực hiện mà không cho rằng mình đang bị ép buộc?

- Thì khi đó nó chỉ là công cụ, máy móc, không còn là người. Một người bị áp đặt mà không biết thì có đáng là người nữa không?
Xã hội thị trường dựa trên mong muốn của bản thân cá nhân mới đi lên được. Ai cũng bị triệt tiêu ý muốn của bản thân thì xã hội đi lên bằng cách nào?

Theo anh, đến khi nào một đứa trẻ có đủ nhận thức là mình đang bị áp đặt và tìm cách thoát ra?

Nếu và khi nhận thức được là mình bị áp đặt thì ai cũng tìm cách thoát ra. Nhưng lúc đấy vấn đề sẽ là còn đủ năng lực để thoát ra không. Tuy nhiên, nguy cơ thực sự và cũng là tình trạng của đa số người Việt Nam hiện nay là không còn biết mình muốn gì nữa, không biết mình bị áp đặt. Khi không biết mình thực sự muốn gì thì người ta chạy theo cái đơn giản nhất là tiền, lao vào kiếm tiền một cách mù quáng, bằng mọi giá.

Anh có thể so sánh với trẻ em nước ngoài?

- Ở nước ngoài trẻ con ít có nhu cầu ở nhà vì bố mẹ không có thời gian và ở trường nhiều trò hấp dẫn hơn. Ở Việt Nam các gia đình thường có ông bà, họ hàng, láng giềng v.v. có thể trông cháu, và ở trường thì không thú vị gì.

Còn nếu so sánh nhà trường hiện nay với nhà trường thời anh đi học?

- Cái khác đầu tiên có lẽ là về mặt thời lượng chương trình học. Nhìn chung nhà trường trước đây lành mạnh hơn: không phải nhồi nhét, không phải học thêm – học như chơi. Môi trường học cũng thân thiện hơn, thầy cô không phải tìm cách đạt được một cái gì đấy ngoài lương.

Bây giờ trẻ con như một thứ hàng hóa trong một ngành dịch vụ đào tạo. Mà trẻ con nhận ra tính mục đích rất nhanh, chúng không cảm nhận đấy là thầy cô mà đấy là người bán hàng để bố mẹ chúng giao dịch. Ví dụ như trước mặt bố mẹ chúng thì chiều. Trẻ con nhận ra rất nhanh sự chiều chuộng đó có tính mục đích.

Và tôi thấy bản thân chương trình phổ thông không có giá trị gì nhiều, kiến thức phổ thông không thật sự đáng để học.

Vậy đến cấp học nào là đáng để học?

Bắt đầu từ khi mình muốn là đáng. Còn không, thì tiến sĩ cũng chẳng đáng.

Tất cả kiến thức mình học được không bao giờ có giá trị nếu mình không muốn học. Kiến thức không quan trọng, mà sự hứng thú tìm tòi, năng lực sáng tạo mới đáng để học. Nói kiến thức phổ thông không đáng học không phải vì bản thân nó không đúng hay không có ý nghĩa, mà bối cảnh truyền đạt của nó không khiến cho nó trở thành có ý nghĩa đối với đứa trẻ.

Nhưng có kiến thức vào đầu, không bổ dọc thì cũng bổ ngang chứ?

- Bạn nhầm. Có thể bổ dọc bổ ngang gì đó nhưng đó là chưa tính đến tác dụng phụ. Mà tác dụng phụ nhiều khi còn nghiêm trọng hơn cái sự “bổ” kia.

Chỉ riêng việc dừng suy nghĩ và chấp nhận áp lực bên ngoài, trở thành một thứ công cụ làm việc theo mong muốn của người khác mà không nhìn ra được mình muốn gì, trì trệ trí não, bị động… thì kiến thức khi đó chẳng để làm gì.

 Nghiêm túc dạy dỗ ở trường là có hại

Ngoại ngữ là công cụ giao tiếp, tương đối cần nhưng không quá cần thiết. Cho Kiệt học chỉ là để có hoạt động trí óc cho khỏi teo não đi thôi. Ở tuổi này chả cần học gì"

Ở trên Xuân Mai với anh, hàng ngày Kiệt làm gì?

- Kiệt chẳng làm gì. Cháu vẽ tranh, chơi với chó... Cháu cũng có học cái nọ cái kia, nhưng trẻ con có nhiều kênh để học nên thậm chí nó học lúc nào nó cũng không biết.

Được biết Kiệt đang học cả tiếng Anh và tiếng Trung với cách học khá ngẫu hứng. Anh có cho rằng học kiểu này có lãng phí?

- Kiệt học hai thứ tiếng này là do Kiệt muốn học. Nếu Kiệt không muốn nữa thì thôi. Nhưng không có gì là lãng phí hoàn toàn, vì dù sao thì cũng đã từng học, đã có khái niệm về một thứ ngôn ngữ, văn hóa. Đến khi nào thực sự cháu cần học, muốn học thì mới là cái học chính thức. Bản thân ngoại ngữ trẻ con không cần. Còn học như Kiệt hiện nay là cung cấp khái niệm, cơ sở để sau này cháu học dễ dàng hơn, không bị “lạ”. Cháu không cần thiết phải giỏi ngoại ngữ ngay lúc này.

Thế có lĩnh vực nào anh cho Kiệt học “giữ chỗ” như ngoại ngữ nữa không?

- Chả có lĩnh vực nào vì không thấy quan trọng. Ngoại ngữ là công cụ giao tiếp, tương đối cần nhưng không quá cần thiết. Cho Kiệt học chỉ là để có hoạt động trí óc cho khỏi teo não đi thôi.
Ở tuổi này chả cần học gì.

Thế đến tuổi nào mới cần học?

- Bản thân Khổng Tử đến 15 tuổi mới quan tâm đến việc học.

J.J. Rousseau (Jean-Jacques Rousseau (1712-1778), nhà triết học, nhà văn, kịch tác gia xuất thân từ một gia đình gốc Pháp – PV) cho rằng 14, 15 tuổi mới là ngưỡng bắt đầu học. Trước đấy là thời gian tích lũy kinh nghiệm và trải nghiệm.

Gốc của mọi tri thức chính là từ trải nghiệm trực tiếp. Từ đó rồi rút ra kinh nghiệm, lập thành giả thuyết, lý thuyết, trường phái v.v. Trải nghiệm trực tiếp ví như hạt thóc, chưa ăn ngay được, mà phải tinh chế thành gạo rồi mới thổi thành cơm. Nhưng từ một hạt thóc lại có thể cấy thành cây lúa, từ đó mà thành muôn vàn hạt thóc. Nếu có thóc, biết cày cấy thì đủ nuôi thế giới.

Ngược lại, lý thuyết sách vở là những thứ vốn cũng từng là trải nghiệm của ai đó, nhưng đã được tinh chế, thổi thành cơm, ăn được ngay. Nhưng kiến thức đó chỉ là secondhand, là không có gốc. Những kiến thức này gần như không có khả năng sinh sản, tự nhân rộng.

Cho đến 14, 15 tuổi là khoảng thời gian để trải nghiệm trực tiếp và tích lũy kinh nghiệm, chứ không phải là học những lý luận của người khác về nó.

Cho nên, giáo dục thời gian đầu tiên phải là tạo môi trường đa dạng cho các trải nghiệm phong phú.

Nghe anh giải thích thì hay, nhưng theo anh tại sao lý thuyết này lại không thắng thế?

- Mass education xuất phát từ thời công nghiệp, dành cho tầng lớp công nhân và con cái của họ khi công nhân là lực lượng sản xuất và con trẻ là công cụ để tái tạo lực lượng. Phương pháp này xuất phát từ nhu cầu trông giữ trẻ chứ không phải vì ý muốn dạy trẻ cái gì.

Ngày nay, phương Tây đã có sự cố gắng hết mức để giảm thiểu tính đơn điệu của giáo dục đại trà bằng các sinh hoạt tập thể như dắt đi chơi, làm thí nghiệm, nhưng kết quả đạt được vẫn hạn chế. Còn nhà trường Việt Nam thậm chí không có điều kiện làm việc đó. Khi trẻ không được cung cấp lượng trải nghiệm phong phú mà chỉ dựa vào kiến thức thứ cấp thì không thể có nền giáo dục tốt. Cũng như người đầu bếp dù có nhiều kiến thức, nhiều công thức nhưng muốn có món ngon phải có nguyên liệu.

Từ thời xa xưa ở Việt Nam cũng đã có lớp học của những ông đồ rồi đấy chứ?

- Đúng vậy, nhưng trẻ đến trường là do muốn học, và được chọn thầy để học. Lứa tuổi đến trường cũng đa dạng. Một lớp học có thể có nhiều lứa tuổi, và nhiều chương trình. Ngày trước ông Chu Văn An mở trường làm gì có chuyện dạy theo lớp 1, 2, 3…
Nguyên chuyện học sinh được chọn thầy, thầy chọn trò đã không phải là mass education.

Nếu anh có quyền trong ngành giáo dục, anh có cho thay đổi độ tuổi đến trường?

- Không, mà phải là sự đa dạng về nội dung chương trình. Quan trọng là phải có sự lựa chọn, trong đó có cả sự lựa chọn không phải đến trường đúng độ tuổi.

Anh có thấy nhiều người chia sẻ quan điểm này với anh không?

- Tôi không cần tìm sự chia sẻ vì tôi không làm nghề giáo dục nên cũng không có nghĩa vụ và quyền hạn gì để bàn về vấn đề này. Tôi cũng chẳng cần bảo vệ quan điểm của tôi và không có tham vọng thay đổi nền giáo dục Việt Nam.

Chỉ có với bạn bè thì mình có sự chia sẻ, gọi là trao đổi phương pháp thôi. Có người cũng mong muốn nhưng không có điều kiện về thời gian để quan tâm khi cho con ở nhà. Và về trình độ - phải đủ sáng suốt để dám để đứa trẻ độc lập và không dạy nó quá nhiều. Rousseau nói nhiệm vụ chính của người giáo dục là ngăn cho trẻ khỏi bị ngập ngụa bởi những kiến thức và thông tin vô bổ chứ không phải  dạy chúng kiến thức. Đa số mọi người nghĩ rằng kiến thức của mình rất quan trọng, có cơ hội để áp đặt cho ai thì áp đặt ngay.

Còn kinh tế có quan trọng không?

- Kinh tế không những không quan trọng mà thường là phản tác dụng. Vì cho trẻ nghỉ học ở trường thì cần gì kinh tế đâu. Vấn đề là tạo ra một môi trường cho trẻ hoạt động, không để cho trẻ rơi vào tình trạng không biết làm cái gì khi không đến trường. Để làm được điều đó, quan trọng nhất phải có thời gian, mà đa số người có kinh tế lại không có thời gian.

"Có nhiều bối cảnh để cho trẻ phát triển tự lập: Có thể bố mẹ không quan tâm đến con do hoàn cảnh  + quan điểm; hoặc là bản thân đứa trẻ quá mạnh mẽ, chỉ làm theo ý nó"

Nếu thêm một vài người bạn gửi con, anh có sẵn lòng?

- Mình không ngại, nhưng có nhiều yếu tố, trong đó có yếu tố đứa trẻ đã bị làm hỏng chưa. Theo những quan điểm sư phạm hiện đại, trẻ con định hình về tâm lý và cá tính từ khoảng 6 tuổi, tức là trước khi đến trường và thời kỳ 6 năm đầu là giai đoạn rất quan trọng của giáo dục. Do không ý thức được hết điều này nên hiện nay, đa số những đưa trẻ mới 5,6 tuổi đã có một loạt định kiến trong đầu. Với những bé như thế sẽ khó để dạy. Chẳng hạn như với Kiệt tôi không mất nhiều thời gian để quan tâm trong cuộc sống hàng ngày, Kiệt chơi hay học cũng được. Nhưng nếu đứa trẻ mà cứ mè nheo, đòi nọ đòi kia, đòi phải có người để ý đến thì không được.

Như thế nào là đã bị hỏng, theo anh?

- Một người lớn không hỏng là một người có thể tự lên chương trình cả năm cho mình. Một đưa trẻ chỉ cần biết tự hoạt động một ngày là không hỏng.

Vậy làm thế nào để trẻ không hỏng?

- Có nhiều bối cảnh để cho trẻ phát triển tự lập: Có thể bố mẹ không quan tâm đến con do hoàn cảnh  + quan điểm; hoặc là bản thân đứa trẻ quá mạnh mẽ, chỉ làm theo ý nó.

Trước đây nhiều ông bố bà mẹ đông con, mải buôn thúng bán mẹt ngoài chợ, con cái phải tự học mà vẫn có những người con thành đạt. Hiện nay có điều kiện kinh tế, cả nhà xúm vào quan tâm, áp đặt nên con lại dễ hỏng.

Bố mẹ phải đủ sáng suốt dám không dạy con mà để nó tự lập. Và phải tin rằng mình đã không dạy thì chẳng có ai dạy con mình được. Phải ngớ ngẩn đến mức nào mới giao con cho người không yêu con bằng mình, kiến thức không bằng mình?

Nếu thế thì trường lớp còn duy trì để làm gì?

Vẫn luôn cần trường lớp để trông trẻ, vì đa số bố mẹ không có thời gian. Trẻ con đến trường chỉ để tụ tập, vui chơi vô thưởng vô phạt thì chả sao, cứ đến. Nhưng nghiêm túc dạy dỗ là có hại.

Giáo viên dốt mà dạy cho đủ chương trình nhưng không quan tâm lắm thì cũng chả sao, gọi là mất thì giờ của đứa trẻ thôi. Nhưng giáo viên dốt mà nhiệt tình thì rất nguy hiểm. Còn giáo viên giỏi thì sẽ biết là vấn đề không phải ở dạy, mà ở chỗ tạo niềm vui, sự hào hứng và tính tò mò cho trẻ.

Xin cảm ơn anh!

 Theo Chi Mai - VietNamNet

Cách dạy con 'khác người' của tỷ phú giàu thứ 2 thế giới

Warren Edward Buffett là tỷ phú giàu thứ 2 thế giới nhưng ông luôn có lối sống tiết kiệm và dạy con không đặt tiền bạc lên hàng đầu.

Nổi tiếng là người giàu thứ 2 thế giới và là tỷ phú sống giản dị nhất thế giới

Warren Edward Buffett (tiểu bang Nebraska, Hoa Kỳ) là một nhà đầu tư, doanh nhân và nhà từ thiện người Hoa Kỳ. Ông là nhà đầu tư thành công nhất thế giới, cổ đông lớn nhất kiêm giám đốc hãng Berkshire Hathaway, và được tạp chí Forbes xếp ở vị trí người giàu thứ hai thế giới sau Bill Gates với tài sản chừng 27 tỷ USD. Không những thế, ông được gọi là "Huyền thoại đến từ Omaha".

Trên thương trường, ông được biết đến là một người kiên định trong triết lý đầu tư, nhưng trong cuộc sống đời thường, Warren Edward Buffett lại nổi tiếng với lối sống tiết kiệm dù sở hữu khối tài sản khổng lồ.

Ông dạy con không đặt tiền bạc lên đầu mà phải học cách sống

Tuy nhiên, trang Nhất Việt cho biết, những gì ông dạy con không phải là tiền bạc và cách kiếm tiền mà đơn giản chỉ là cách sống. Peter Buffett – con trai của Warren Buffett tin rằng anh đã nhận được sự đầu tư giáo dục tốt nhất mà bất cứ ai sống trên đời này cũng ước ao.

Cha anh, Warren Buffett, người vốn được xem là “hiền tài xứ Omaha”, ít khi nói chuyện với con về tài chính mà tập trung vào những triết lý của cuộc sống. Chẳng hạn: “Các con không cần phải thử sức trên tất cả các lĩnh vực. Khi con đã sẵn sàng để đầu tư (ví dụ như nhà đầu tư cổ phiếu), con chỉ cần tưởng tượng nó giống một quả bóng tròn đang di chuyển từ từ”. Tiền là mục tiêu của rất nhiều người. Nhưng với ông, mục tiêu là luôn luôn hành động đúng.

Các con của tỷ phú Warren Edward Buffett

Nói về cách tiết kiệm tiền, Warren Buffett đã có những câu nói bất hủ như: “Không nên tiết kiệm những khoản còn lại sau chi tiêu, mà hãy tiêu những khoản còn lại sau khi tiết kiệm”.

Ông khuyên giới trẻ hãy vạch ra cho mình một kế hoạch chi tiêu hợp lý. Chẳng ai làm giàu thành công nếu tối ngày ăn uống, la cà quán bar tán dóc với bạn bè và chạy theo những xu hướng công nghệ. Nếu không vạch ra một kế hoạch chi tiêu hợp lý thì sẽ chẳng mấy chốc mà tiêu hết tiền lương của mình.

Vấn đề ở đây là, hãy lên danh sách những thứ cần mua, cần chi tiêu trong tháng, số dư còn lại hãy bỏ vào sổ tiết kiệm. Tâm lý nhiều người là khi nhận lương thường chi tiêu vào các khoản tiền khác sau đó dư được bao nhiêu thì tiết kiệm. Như vậy, nếu tháng đó bạn lỡ tay tiêu quá số tiền thì chắc chắn khoản tiết kiệm sẽ bằng 0.

Bạn có biết suốt những năm thơ ấu của Buffett, ông đã đi giao báo và làm nhiều việc vặt khác để kiếm tiền, cho đến năm 14 tuổi ông đã đủ tiền mua một trang trại.

Ông thường nói với các con: "Chỉ có tiết kiệm mới mang lại sự giàu sang cho bản thân và cho chính đất nước mình. Đừng tiêu vào những thứ vô bổ, hãy đầu tư vào những thứ các con thực sự cần và có ích. Nếu các con muốn giàu, hãy cân nhắc và tính toán như một nhà kinh tế đích thực trong mọi việc".

Ông thường đặt ra một số câu hỏi về sản phẩm nào đó và cố gắng xác định sở thích của các con. Chẳng hạn, với một tờ báo, ông sẽ hỏi: “Con có đọc nó thường xuyên không?”, như một cách tìm hiểu con mình.

Peter Buffett – con trai của Warren Buffett tin rằng anh đã nhận được sự đầu tư giáo dục tốt nhất mà bất cứ ai sống trên đời này cũng ước ao

Ông luôn tạo được sự tin cậy ở các con bằng cách luôn làm đúng như những gì ông nói, toàn vẹn và trung thực. Chính vì vậy, với Peter Buffett, món quà lớn nhất anh có thể tặng cha mình là đi theo bước chân của cha, bằng cách tin tưởng vào chính mình để trở thành một nhạc sĩ nổi tiếng (anh là người soạn nhạc cho bộ phim “Khiêu vũ với bầy sói”).

Cho phép con thất bại và thành công theo cách riêng

Một điều đặc biệt nữa trong cách Warren Buffett dạy con là ông cho phép con mình thất bại và thành công theo cách của riêng chúng. Nói cách khác, ông không phải là người cha luôn luôn bên cạnh con để giúp đỡ. Phong cách quản lý của ông cũng giống như cách ông sống.

Trong kinh doanh, khi nhận ra một người quản lý giỏi, ông nói: “Tôi tin bạn” và sau đó để người ấy làm việc một mình. Kinh nghiệm là tất cả mọi thứ. Khi bạn vấp ngã và tự đứng dậy, bạn sẽ hiểu bản thân mình hơn.

Chính vì cách giáo dục này mà các con của Warren Buffett hiểu rằng, nếu tin cha sẽ ra tay cứu giúp mỗi khi mình gặp rắc rối về tài chính thì sẽ làm suy yếu bất cứ thành công nào mà mình đạt được.

Warren Buffett không để con trông chờ vào tài sản thừa kế. Năm 2006, ông cam kết đóng góp 37 tỷ USD cho Quỹ từ thiện của Bill Gates. Ông cũng từng tuyên bố dành phần lớn tài sản cho các tổ chức phi lợi nhuận chứ không phải là các con sau khi ông qua đời.

Theo Cafebiz