Phương pháp giáo dục con cái của gia đình GS Ngô Bảo Châu

Nhiều người cho rằng Ngô Bảo Châu chắc hẳn phải lớn lên với một phương pháp giáo dục cho thần đồng. Tuy nhiên theo chia sẻ từ bậc sinh thành của giáo sư thì sư thật hoàn toàn khác.

Với những thành tựu xuất sắc về Toán học được cả thế giới đánh giá cao, ai cũng phải công nhận anh là một thiên tài hiếm có.

Quý tử cũng phải rửa bát

Ngô Bảo Châu sinh ra rong gia đình có truyền thống làm khoa học. Bố anh là GS.TSKH Ngô Huy Cẩn (sinh năm 1941), từng du học ở Nga (chuyên ngành cơ học) và nhiều năm công tác ở Viện cơ học. Ông nguyên là cán bộ Ủy ban Khoa học kỹ thuật Nhà nước. Mẹ anh là PGS.TS Trần Lưu Vân Hiền, nguyên cán bộ Viện Y học cổ truyền Trung ương.

Tuổi thơ của Ngô Bảo Châu quấn quýt với mẹ và đại gia đình bên ngoại, đặc biệt là ông ngoại. Sau ngày cưới, vì chưa có nhà riêng nên vợ chồng GS Cẩn phải ở chung với gia đình nhà ngoại tại 47 Hàng Bài. Khi Ngô Bảo Châu học A0 ĐH Tổng hợp (nay là THPT chuyên ĐH Quốc gia Hà Nội) thì GS Cẩn được phân một phòng tập thể 24m2 ở tầng 4 khu tập thể Nam Đồng và cả nhà mới chuyển về đó ở. 

GS Ngô Bảo Châu và mẹ.

 Thuở nhỏ, Ngô Bảo Châu chịu nhiều ảnh hưởng từ cách giáo dục của mẹ. Bởi khi vào lớp 1, bố anh sang Liên Xô làm nghiên cứu sinh, mọi việc nuôi dạy con phó thác cho vợ và nhờ ông bà ngoại hỗ trợ. Hàng ngày, Ngô Bảo Châu được mẹ và ông ngoại thay nhau đưa đón đi học ở trường Thực nghiệm. Ngoài học văn hóa ở trường, bà Hiền còn cho con đi học vẽ ở Cung thiếu nhi, học đàn violon ở nhà riêng một ông thầy trên phố Triệu Việt Vương. Bà Hiền cho biết, hồi nhỏ bà cũng được học đàn và cảm nhận âm nhạc mang lại nhiều điều bổ ích cho cuộc sống. Vì vậy, bà cho con theo học loại hình nghệ thuật này như một cách nuôi dưỡng tâm hồn. Với lối giáo dục con giống như nhiều gia đình Hà Nội thời bấy giờ, bà Hiền chưa bao giờ kỳ vọng Ngô Bảo Châu sẽ đạt được thành tựu lớn lao nào sau này.

Tài năng của Ngô Bảo Châu chỉ thực sự được phát hiện khi GS Ngô Huy Cẩn về nước vào những năm con trai học hết cấp I. Khi làm toán cùng Châu, ông Cẩn nhận ra khả năng tư duy toán khá đặc biệt của con. Ông rất ngạc nhiên khi thấy con giải dễ dàng các bài tập trong sách giáo khoa. Chính vì vậy, ông đã quyết định cho con đi theo con đường chuyên toán. Ngô Bảo Châu cũng rất hào hứng với hướng đi mà bố vạch ra, đó là lý do anh rất thất vọng khi mình thi trượt lớp 6 chuyên toán của trường Trưng Vương và quyết tâm phục thù vào năm sau với số điểm nằm trong top đầu. GS Cẩn cho biết: “Châu là một đứa trẻ đặc biệt ham hiểu biết, rất ham học nên chúng tôi gần như chẳng bao giờ phải nhắc Châu học. Tuy là con một nhưng chúng tôi chưa bao giờ coi Châu là cậu ấm hay chiều chuộng thái quá”.

Bà Hiền cũng xác nhận, chồng bà khá nghiêm khắc trong việc rèn nếp sống cũng như nếp học cho Ngô Bảo Châu. Bà kể: “Chẳng biết bố dạy học cho con thế nào mà thỉnh thoảng lại thấy Châu nước mắt nước mũi giàn giụa chạy từ trên gác xuống lấy khăn lau mặt. Nhiệm vụ sau bữa ăn của Châu là rửa bát. Anh chàng cũng ngồi rửa bát, đằng trước giăng mấy cái chậu. Có hôm Châu đề nghị: “Mẹ ơi, hay là mẹ nói với bố là mẹ rất thích rửa bát để con khỏi phải rửa”. Tuy cưng chiều con nhưng tôi cũng hiểu trẻ muốn nên người phải rèn giũa từ nhỏ. Tôi bảo: “Ai mà nói dối thì sẽ bị thối mồm, các chú công an phát hiện ra ngay”. Vậy mà tin lắm. Châu cũng là đứa trẻ biết nghe lời nên vợ chồng tôi cũng không phải vất vả nhiều”.

Không cho con học trước chương trình

Khi tài năng của Ngô Bảo Châu được phát hiện, các thầy giáo đã dành nhiều thời gian cho việc bồi dưỡng anh. Bà Hiền cho biết: “Tuy đam mê toán và chăm chỉ làm bài tập nhưng Châu không học theo kiểu “quên ăn quên ngủ”. Anh vẫn dành thời gian để đá bóng, đọc truyện, nghe nhạc, chơi đàn violon, đánh cờ tướng hay giúp mẹ làm việc nhà. Năm 1988, anh tham dự kỳ thi Olympic Toán quốc tế tại Australia và giành huy chương vàng. Năm sau, anh tiếp tục giành huy chương vàng Olympic Toán quốc tế tại Đức.

GS Ngô Bảo Châu.

Cũng trong năm 1989, anh sang Pháp học tại ĐH Paris 6 và bảo vệ luận án tiến sĩ khi mới 25 tuổi tại ĐH Sư phạm Paris - ngôi trường danh tiếng bậc nhất nước Pháp. Năm 2003, ở tuổi 31, anh hoàn thành luận án habilitation (tương đương tiến sĩ khoa học) tại ĐH Paris 11 và đầu năm sau trở thành giáo sư của đại học này.

Năm 2005, ở tuổi 33, Ngô Bảo Châu được đặc cách phong hàm giáo sư và trở thành giáo sư trẻ tuổi nhất Việt Nam. Năm 2007, sau khi chứng minh được “bổ đề cơ bản”, một giả thuyết then chốt của chương trình Langlands, anh được trao giải thưởng Oberwolfach của Đức, giải thưởng của Viện Hàn lâm Pháp. Ngày 19/8/2010 tại lễ khai mạc đại hội Toán học thế giới tổ chức ở Hyderabad (Ấn Độ), bà Pratibha Patil - Tổng thống Ấn Độ đã trao huy chương Fields - giải thưởng cao quý nhất trong lĩnh vực toán học cho GS Ngô Bảo Châu. Đây là niềm tự hào của người Việt Nam nói chung, của thế hệ trẻ Việt Nam nói riêng, khi trí tuệ Việt vươn lên đỉnh cao của khoa học nhân loại và được khẳng định trên trường quốc tế.

Không bao giờ đánh con

GS Ngô Huy Cẩn cho biết, vợ chồng ông gần như không bao giờ đánh con. “Thực ra cũng do Châu ngoan, khi làm gì sai, chúng tôi nói là Châu biết nghe. Tôi nhớ có lần Châu đang học trường Trưng Vương, Hà Nội do ở lớp Châu nghịch, hình như là nhảy lên bàn nên bị thầy giáo bắt làm bản kiểm điểm. Hôm đó, Châu sợ không dám về nhà. Hết giờ học đã lâu mà không thấy con về, vợ chồng tôi cuống lên đi tìm. Mãi lâu lắm, không nhớ là mấy giờ, nhưng tối mịt rồi, công an mang Châu tới nhà trả. Hóa ra, cu cậu sợ quá, đi bộ tuốt lên Cầu Giấy rồi bị lạc. Sau lần ấy, vợ chồng tôi càng ý thức được tác hại của việc dùng đòn roi với con. Sử dụng bạo lực sẽ chỉ làm đứa trẻ sợ, không còn tinh thần nhận ra mình sai ở đâu để sửa đổi”, GS Cẩn chia sẻ.

Sau khi Ngô Bảo Châu vang danh cả thế giới, nhiều người tìm tới hỏi han vợ chồng GS Ngô Huy Cẩn về phương pháp dạy con thành tài. Nhiều người nghĩ rằng họ có bí quyết đào tạo thần đồng đặc biệt. Tuy nhiên mỗi lần có người hỏi vậy, ông bà lại rất bối rối.
GS Cẩn thừa nhận: “Hồi đó, chúng tôi chẳng bao giờ nghĩ phải giáo dục con thế này hay thế khác. Tuy rất cố gắng nuôi dưỡng con trong hoàn cảnh khó khăn chung của cả nước, nhưng việc nuôi dạy Châu rất tự nhiên”. Còn PGS. TS Trần Lưu Vân Hiền thì khẳng định, vợ chồng bà không nuôi dạy con theo bất cứ một phương pháp giáo dục thần đồng nào. “Châu là đứa trẻ bình thường, từ nhỏ không có gì đặc biệt về thể hình hay tính cách. Ngay cả khi phát hiện ra Châu có tài năng Toán học, tôi cũng không can thiệp nhiều vào sự phát triển của con. Chúng tôi để con tự phát triển, cả tính cách cũng như khả năng”, GS Cẩn cho biết.

Nhiều bậc phụ huynh thấy con thông minh, lanh lợi từ nhỏ thường cho đi học trước để biết trước kiến thức, nhanh chóng thành công. Nhưng PGS.TS Trần Lưu Vân Hiền cho biết, vợ chồng bà không cho con học trước chương trình. Chỉ khi đến khoảng lớp 3, lớp 4, thấy Ngô Bảo Châu giải toán nhanh, họ mới có hướng cho con sau này học chuyên toán. “Bản thân tôi hoàn toàn không ủng hộ phương pháp cho trẻ học kiến thức trước khi vào tiểu học vì như thế là quá sớm và chẳng khác nào "thúc quả chín ép”. Có thể với cách làm như thế, nhiều em sẽ biết trước một số thứ so với các bạn đồng trang lứa nhưng sự học không phải một sớm một chiều mà là cả một quá trình phấn đấu lâu dài. Nền tảng vẫn là cái quan trọng nhất nên đừng nóng vội rồi vô tình làm hỏng cả tương lai sau này của con em mình. Hơn nữa với cách làm như thế, chúng ta đã và đang đánh cắp đi sự hồn nhiên, vô tư mà đáng ra trẻ phải được hưởng. Ví dụ ở bậc tiểu học, giai đoạn này chủ yếu trẻ chỉ cần biết đọc, biết viết, cộng trừ nhân chia đơn giản thôi. Không cần thiết phải bắt học sinh cấp 1 học thêm, làm thêm bài tập về nhà, chỉ cần tập trung học hiệu quả trên lớp là đủ”, bà chia sẻ.

Tiếp nối truyền thống giáo dục của gia đình, GS Ngô Bảo Châu cũng áp dụng nhiều phương pháp dạy con học được từ bố mẹ. Tuy nhiên với cuộc sống ở nước ngoài và những thay đổi tư duy theo hướng hiện đại, anh cũng có những bí quyết riêng để các con có sự phát triển tối ưu nhất.

Theo Giadinh.net

Trò chuyện với bố nuôi cậu bé 9 tuổi không đến trường

Lời tòa soạn:“Kiệt” diễn ra từ ngày 14 - 25/4 vừa qua tại Hà Nội là triển lãm cá nhân đầu tiên của Vũ Tuấn Kiệt, gồm 46 bức tranh đen trắng vẽ bằng bút sắt mực tàu, với nội dung từ động vật, con người, các hiện tượng tự nhiên đến chuyện giới tính, phố xá, hệ sinh thái và thậm chí có cả vấn đề đô thị hoá nông thôn.

Điều đáng nói không chỉ ở nội dung các bức tranh, không chỉ ở việc Kiệt sinh năm 2003, mà còn ở chỗ với độ tuổi này, trong lúc bạn bè đang ngày ngày đến trường thì Kiệt ung dung ở với “bác Tùng”, “chẳng làm gì” ngoài việc vẽ tranh, chơi với chó, đọc truyện tiếng Anh, tiếng Trung.

“Sư phụ” của Kiệt, người thuyết phục bố mẹ cho em được sống theo ý thích, tạo điều kiện cho em có cuộc sống tự do như mong muốn, là Tiến sĩ - Kiến trúc sư Phó Đức Tùng. Anh đã từng học kinh tế, kiến trúc, triết học tại Đức. VietNamNet có cuộc trò chuyện với anh.

"Khi đã không thích thì phải đến trường là khổ như bị bệnh, chỉ cần khỏi bệnh là hạnh phúc, thành được cái gì không quan trọng. Giống như bị một căn bệnh kinh niên, sống chung thì cũng được, nhưng nếu khỏi hẳn thì tốt quá."

Giáo dục ở trường đối với Kiệt là bệnh, chỉ cần khỏi bệnh là hạnh phúc

Anh có lo ngại về việc Kiệt không chơi với bạn bè đồng trang lứa, cháu sẽ ít bạn?

- Đúng là Kiệt ít gặp các bạn đồng trang lứa hơn những bé vẫn hàng ngày đến trường khác. Nhưng cháu vẫn được gặp con cái của bạn bè tôi đến chơi. Cuối tuần về nhà cháu vẫn gặp anh chị em họ hàng, cả bạn bè của cậu em trai nữa.

Trò chuyện với Vũ Tuấn Kiệt

Có thể với Kiệt thời gian chơi với trẻ con ít hơn nhưng không có nghĩa là không có bạn. Bạn thực sự phải là những người phù hợp. Khi có điều kiện để tự mình chọn bạn thì sẽ có ý nghĩa hơn là bị bắt buộc với một đám đông và phải lựa chọn người để chơi trong số đó. Nguyên chuyện bắt buộc đã phản tác dụng.

Bạn bè không cần phải nhiều. Chỉ cần gặp nhau 1h mà thấy hợp còn hơn là ở cạnh nhau cả năm tháng mà không hợp.

Giống như ăn phở, một người ngày nào cũng phải ăn và một người một tuần thích thì ăn một lần, liệu ai sẽ thấy phở ngon hơn?

Có hai xu hướng khi phát hiện con trẻ có tài năng hơn người. Đó là dựa vào môi trường trường lớp cho con nhanh chóng học lên những bậc học cao hơn, hoặc cho rời khỏi trường lớp để tìm thầy dạy riêng. Quan điểm của anh về việc này như thế nào?

- Đối với trường hợp của Kiệt không phải tôi cho nghỉ học để tìm cách phát triển năng khiếu của cháu. Tôi không nghĩ đến điều này. Mà chỉ đơn giản là tôi thấy giáo dục ở nhà trường đối với Kiệt là vô ích.

Khi đã không thích thì phải đến trường là khổ như bị bệnh, chỉ cần khỏi bệnh là hạnh phúc, thành được cái gì không quan trọng. Giống như bị một căn bệnh kinh niên, sống chung thì cũng được, nhưng nếu khỏi hẳn thì tốt quá.

Tại sao anh và bố mẹ Kiệt lại cho rằng cháu cần phải nghỉ học?

Vì Kiệt không còn muốn đi học, cứ đi học là stress. Và cháu cam kết là nếu không đi học cháu sẽ ổn. Đã được hơn một năm, cháu vẫn ổn.

Trẻ con không thích đến trường là chuyện thường gặp. Cháu stress đến mức độ nào mà anh lại cho nghỉ?

Nếu là con tôi thì dù ở mức độ nào tôi cũng chiều. Bởi vì không có một lý lẽ nào để ép buộc con người ta phải làm những thứ mình không muốn, nếu những điều đó chỉ là việc của cá nhân mình.

Tuy nhiên, đưa trẻ phải có một ý chí nhất định, phải biết mình muốn gì và bằng lòng với điều đó, thì người lớn mới yên tâm để cho trẻ thực hiện.

Tức là Kiệt đặc biệt mạnh mẽ?

- Không cần phải đặc biệt lắm mà chỉ cần biết mình muốn gì, như thế là đủ.

Còn với một đưa trẻ bảo là muốn cái này nhưng thực ra là muốn cái khác, thì không ai tin tưởng mà chiều theo được. Nhưng theo tôi, việc trẻ muốn một đằng nói một nẻo là hệ quả của giáo dục, với một loạt áp lực của người lớn, chứ không ai sinh ra đã thế. Đứa trẻ phải chống đối lại sự áp đặt đó.

Vì mục đích là chống đối chứ không phải là mong muốn tự thân nên rất dễ thay đổi, nay thế này, mai thế khác.

Những cái thu lượm được ở trường không đáng để đánh đổi tính độc lập

"Ở nước ngoài trẻ con ít có nhu cầu ở nhà vì bố mẹ không có thời gian và ở trường nhiều trò hấp dẫn hơn. Ở Việt Nam các gia đình thường có ông bà, họ hàng, láng giềng v.v. có thể trông cháu, và ở trường thì không thú vị gì."

Hiện nay, cũng có một số trẻ tự lựa chọn không đến trường, và trở thành trẻ hư.

Thứ nhất là chưa chắc đứa trẻ đã có sự tự lựa chọn trong quyết định của nó, mà do hoàn cảnh gia đình, trường lớp, xã hội đẩy nó đến quyết định này. Thứ hai là không phải vì nó quyết định nghỉ mà nó hư, mà có thể là đã hư rồi mới nghỉ học.

Anh là người thành công trên con đường học vấn. Anh đã từng có giai đoạn nào muốn nghỉ học chưa?

- Tôi lại chưa bao giờ muốn nghỉ học. Nhưng chính vì thế mà tôi cho rằng việc học không quan trọng. Trẻ muốn gì thì cho trẻ làm việc đấy, dù muốn đi học hay nghỉ học.

Đi học cũng có điều hay chứ, nên người lớn mới mong muốn đưa trẻ đến trường.

- Những cái người ta thu lượm được ở trường không đáng để làm mất tính độc lập của đưa trẻ. Nhiều người bảo không thiết quân luật thì trẻ không có kỷ luật. Nhưng đây là thứ kỷ luật giả tạo. Và mọi người đang quen sống với kỷ luật giả. Kỷ luật thật chỉ có khi tự mình muốn thế.

Nhưng nếu áp dụng kỷ luật cho trẻ từ rất sớm, thì thứ kỷ luật này sẽ ngấm vào trẻ và các bé sẽ thực hiện mà không cho rằng mình đang bị ép buộc?

- Thì khi đó nó chỉ là công cụ, máy móc, không còn là người. Một người bị áp đặt mà không biết thì có đáng là người nữa không?
Xã hội thị trường dựa trên mong muốn của bản thân cá nhân mới đi lên được. Ai cũng bị triệt tiêu ý muốn của bản thân thì xã hội đi lên bằng cách nào?

Theo anh, đến khi nào một đứa trẻ có đủ nhận thức là mình đang bị áp đặt và tìm cách thoát ra?

Nếu và khi nhận thức được là mình bị áp đặt thì ai cũng tìm cách thoát ra. Nhưng lúc đấy vấn đề sẽ là còn đủ năng lực để thoát ra không. Tuy nhiên, nguy cơ thực sự và cũng là tình trạng của đa số người Việt Nam hiện nay là không còn biết mình muốn gì nữa, không biết mình bị áp đặt. Khi không biết mình thực sự muốn gì thì người ta chạy theo cái đơn giản nhất là tiền, lao vào kiếm tiền một cách mù quáng, bằng mọi giá.

Anh có thể so sánh với trẻ em nước ngoài?

- Ở nước ngoài trẻ con ít có nhu cầu ở nhà vì bố mẹ không có thời gian và ở trường nhiều trò hấp dẫn hơn. Ở Việt Nam các gia đình thường có ông bà, họ hàng, láng giềng v.v. có thể trông cháu, và ở trường thì không thú vị gì.

Còn nếu so sánh nhà trường hiện nay với nhà trường thời anh đi học?

- Cái khác đầu tiên có lẽ là về mặt thời lượng chương trình học. Nhìn chung nhà trường trước đây lành mạnh hơn: không phải nhồi nhét, không phải học thêm – học như chơi. Môi trường học cũng thân thiện hơn, thầy cô không phải tìm cách đạt được một cái gì đấy ngoài lương.

Bây giờ trẻ con như một thứ hàng hóa trong một ngành dịch vụ đào tạo. Mà trẻ con nhận ra tính mục đích rất nhanh, chúng không cảm nhận đấy là thầy cô mà đấy là người bán hàng để bố mẹ chúng giao dịch. Ví dụ như trước mặt bố mẹ chúng thì chiều. Trẻ con nhận ra rất nhanh sự chiều chuộng đó có tính mục đích.

Và tôi thấy bản thân chương trình phổ thông không có giá trị gì nhiều, kiến thức phổ thông không thật sự đáng để học.

Vậy đến cấp học nào là đáng để học?

Bắt đầu từ khi mình muốn là đáng. Còn không, thì tiến sĩ cũng chẳng đáng.

Tất cả kiến thức mình học được không bao giờ có giá trị nếu mình không muốn học. Kiến thức không quan trọng, mà sự hứng thú tìm tòi, năng lực sáng tạo mới đáng để học. Nói kiến thức phổ thông không đáng học không phải vì bản thân nó không đúng hay không có ý nghĩa, mà bối cảnh truyền đạt của nó không khiến cho nó trở thành có ý nghĩa đối với đứa trẻ.

Nhưng có kiến thức vào đầu, không bổ dọc thì cũng bổ ngang chứ?

- Bạn nhầm. Có thể bổ dọc bổ ngang gì đó nhưng đó là chưa tính đến tác dụng phụ. Mà tác dụng phụ nhiều khi còn nghiêm trọng hơn cái sự “bổ” kia.

Chỉ riêng việc dừng suy nghĩ và chấp nhận áp lực bên ngoài, trở thành một thứ công cụ làm việc theo mong muốn của người khác mà không nhìn ra được mình muốn gì, trì trệ trí não, bị động… thì kiến thức khi đó chẳng để làm gì.

 Nghiêm túc dạy dỗ ở trường là có hại

Ngoại ngữ là công cụ giao tiếp, tương đối cần nhưng không quá cần thiết. Cho Kiệt học chỉ là để có hoạt động trí óc cho khỏi teo não đi thôi. Ở tuổi này chả cần học gì"

Ở trên Xuân Mai với anh, hàng ngày Kiệt làm gì?

- Kiệt chẳng làm gì. Cháu vẽ tranh, chơi với chó... Cháu cũng có học cái nọ cái kia, nhưng trẻ con có nhiều kênh để học nên thậm chí nó học lúc nào nó cũng không biết.

Được biết Kiệt đang học cả tiếng Anh và tiếng Trung với cách học khá ngẫu hứng. Anh có cho rằng học kiểu này có lãng phí?

- Kiệt học hai thứ tiếng này là do Kiệt muốn học. Nếu Kiệt không muốn nữa thì thôi. Nhưng không có gì là lãng phí hoàn toàn, vì dù sao thì cũng đã từng học, đã có khái niệm về một thứ ngôn ngữ, văn hóa. Đến khi nào thực sự cháu cần học, muốn học thì mới là cái học chính thức. Bản thân ngoại ngữ trẻ con không cần. Còn học như Kiệt hiện nay là cung cấp khái niệm, cơ sở để sau này cháu học dễ dàng hơn, không bị “lạ”. Cháu không cần thiết phải giỏi ngoại ngữ ngay lúc này.

Thế có lĩnh vực nào anh cho Kiệt học “giữ chỗ” như ngoại ngữ nữa không?

- Chả có lĩnh vực nào vì không thấy quan trọng. Ngoại ngữ là công cụ giao tiếp, tương đối cần nhưng không quá cần thiết. Cho Kiệt học chỉ là để có hoạt động trí óc cho khỏi teo não đi thôi.
Ở tuổi này chả cần học gì.

Thế đến tuổi nào mới cần học?

- Bản thân Khổng Tử đến 15 tuổi mới quan tâm đến việc học.

J.J. Rousseau (Jean-Jacques Rousseau (1712-1778), nhà triết học, nhà văn, kịch tác gia xuất thân từ một gia đình gốc Pháp – PV) cho rằng 14, 15 tuổi mới là ngưỡng bắt đầu học. Trước đấy là thời gian tích lũy kinh nghiệm và trải nghiệm.

Gốc của mọi tri thức chính là từ trải nghiệm trực tiếp. Từ đó rồi rút ra kinh nghiệm, lập thành giả thuyết, lý thuyết, trường phái v.v. Trải nghiệm trực tiếp ví như hạt thóc, chưa ăn ngay được, mà phải tinh chế thành gạo rồi mới thổi thành cơm. Nhưng từ một hạt thóc lại có thể cấy thành cây lúa, từ đó mà thành muôn vàn hạt thóc. Nếu có thóc, biết cày cấy thì đủ nuôi thế giới.

Ngược lại, lý thuyết sách vở là những thứ vốn cũng từng là trải nghiệm của ai đó, nhưng đã được tinh chế, thổi thành cơm, ăn được ngay. Nhưng kiến thức đó chỉ là secondhand, là không có gốc. Những kiến thức này gần như không có khả năng sinh sản, tự nhân rộng.

Cho đến 14, 15 tuổi là khoảng thời gian để trải nghiệm trực tiếp và tích lũy kinh nghiệm, chứ không phải là học những lý luận của người khác về nó.

Cho nên, giáo dục thời gian đầu tiên phải là tạo môi trường đa dạng cho các trải nghiệm phong phú.

Nghe anh giải thích thì hay, nhưng theo anh tại sao lý thuyết này lại không thắng thế?

- Mass education xuất phát từ thời công nghiệp, dành cho tầng lớp công nhân và con cái của họ khi công nhân là lực lượng sản xuất và con trẻ là công cụ để tái tạo lực lượng. Phương pháp này xuất phát từ nhu cầu trông giữ trẻ chứ không phải vì ý muốn dạy trẻ cái gì.

Ngày nay, phương Tây đã có sự cố gắng hết mức để giảm thiểu tính đơn điệu của giáo dục đại trà bằng các sinh hoạt tập thể như dắt đi chơi, làm thí nghiệm, nhưng kết quả đạt được vẫn hạn chế. Còn nhà trường Việt Nam thậm chí không có điều kiện làm việc đó. Khi trẻ không được cung cấp lượng trải nghiệm phong phú mà chỉ dựa vào kiến thức thứ cấp thì không thể có nền giáo dục tốt. Cũng như người đầu bếp dù có nhiều kiến thức, nhiều công thức nhưng muốn có món ngon phải có nguyên liệu.

Từ thời xa xưa ở Việt Nam cũng đã có lớp học của những ông đồ rồi đấy chứ?

- Đúng vậy, nhưng trẻ đến trường là do muốn học, và được chọn thầy để học. Lứa tuổi đến trường cũng đa dạng. Một lớp học có thể có nhiều lứa tuổi, và nhiều chương trình. Ngày trước ông Chu Văn An mở trường làm gì có chuyện dạy theo lớp 1, 2, 3…
Nguyên chuyện học sinh được chọn thầy, thầy chọn trò đã không phải là mass education.

Nếu anh có quyền trong ngành giáo dục, anh có cho thay đổi độ tuổi đến trường?

- Không, mà phải là sự đa dạng về nội dung chương trình. Quan trọng là phải có sự lựa chọn, trong đó có cả sự lựa chọn không phải đến trường đúng độ tuổi.

Anh có thấy nhiều người chia sẻ quan điểm này với anh không?

- Tôi không cần tìm sự chia sẻ vì tôi không làm nghề giáo dục nên cũng không có nghĩa vụ và quyền hạn gì để bàn về vấn đề này. Tôi cũng chẳng cần bảo vệ quan điểm của tôi và không có tham vọng thay đổi nền giáo dục Việt Nam.

Chỉ có với bạn bè thì mình có sự chia sẻ, gọi là trao đổi phương pháp thôi. Có người cũng mong muốn nhưng không có điều kiện về thời gian để quan tâm khi cho con ở nhà. Và về trình độ - phải đủ sáng suốt để dám để đứa trẻ độc lập và không dạy nó quá nhiều. Rousseau nói nhiệm vụ chính của người giáo dục là ngăn cho trẻ khỏi bị ngập ngụa bởi những kiến thức và thông tin vô bổ chứ không phải  dạy chúng kiến thức. Đa số mọi người nghĩ rằng kiến thức của mình rất quan trọng, có cơ hội để áp đặt cho ai thì áp đặt ngay.

Còn kinh tế có quan trọng không?

- Kinh tế không những không quan trọng mà thường là phản tác dụng. Vì cho trẻ nghỉ học ở trường thì cần gì kinh tế đâu. Vấn đề là tạo ra một môi trường cho trẻ hoạt động, không để cho trẻ rơi vào tình trạng không biết làm cái gì khi không đến trường. Để làm được điều đó, quan trọng nhất phải có thời gian, mà đa số người có kinh tế lại không có thời gian.

"Có nhiều bối cảnh để cho trẻ phát triển tự lập: Có thể bố mẹ không quan tâm đến con do hoàn cảnh  + quan điểm; hoặc là bản thân đứa trẻ quá mạnh mẽ, chỉ làm theo ý nó"

Nếu thêm một vài người bạn gửi con, anh có sẵn lòng?

- Mình không ngại, nhưng có nhiều yếu tố, trong đó có yếu tố đứa trẻ đã bị làm hỏng chưa. Theo những quan điểm sư phạm hiện đại, trẻ con định hình về tâm lý và cá tính từ khoảng 6 tuổi, tức là trước khi đến trường và thời kỳ 6 năm đầu là giai đoạn rất quan trọng của giáo dục. Do không ý thức được hết điều này nên hiện nay, đa số những đưa trẻ mới 5,6 tuổi đã có một loạt định kiến trong đầu. Với những bé như thế sẽ khó để dạy. Chẳng hạn như với Kiệt tôi không mất nhiều thời gian để quan tâm trong cuộc sống hàng ngày, Kiệt chơi hay học cũng được. Nhưng nếu đứa trẻ mà cứ mè nheo, đòi nọ đòi kia, đòi phải có người để ý đến thì không được.

Như thế nào là đã bị hỏng, theo anh?

- Một người lớn không hỏng là một người có thể tự lên chương trình cả năm cho mình. Một đưa trẻ chỉ cần biết tự hoạt động một ngày là không hỏng.

Vậy làm thế nào để trẻ không hỏng?

- Có nhiều bối cảnh để cho trẻ phát triển tự lập: Có thể bố mẹ không quan tâm đến con do hoàn cảnh  + quan điểm; hoặc là bản thân đứa trẻ quá mạnh mẽ, chỉ làm theo ý nó.

Trước đây nhiều ông bố bà mẹ đông con, mải buôn thúng bán mẹt ngoài chợ, con cái phải tự học mà vẫn có những người con thành đạt. Hiện nay có điều kiện kinh tế, cả nhà xúm vào quan tâm, áp đặt nên con lại dễ hỏng.

Bố mẹ phải đủ sáng suốt dám không dạy con mà để nó tự lập. Và phải tin rằng mình đã không dạy thì chẳng có ai dạy con mình được. Phải ngớ ngẩn đến mức nào mới giao con cho người không yêu con bằng mình, kiến thức không bằng mình?

Nếu thế thì trường lớp còn duy trì để làm gì?

Vẫn luôn cần trường lớp để trông trẻ, vì đa số bố mẹ không có thời gian. Trẻ con đến trường chỉ để tụ tập, vui chơi vô thưởng vô phạt thì chả sao, cứ đến. Nhưng nghiêm túc dạy dỗ là có hại.

Giáo viên dốt mà dạy cho đủ chương trình nhưng không quan tâm lắm thì cũng chả sao, gọi là mất thì giờ của đứa trẻ thôi. Nhưng giáo viên dốt mà nhiệt tình thì rất nguy hiểm. Còn giáo viên giỏi thì sẽ biết là vấn đề không phải ở dạy, mà ở chỗ tạo niềm vui, sự hào hứng và tính tò mò cho trẻ.

Xin cảm ơn anh!

 Theo Chi Mai - VietNamNet

Bí quyết dạy con làm giàu của tỷ phú Donald Trump

Tờ Forbes đã có cuộc phỏng vấn với Donald Trump để tìm hiểu bí kíp “chăm bẵm” “những đứa trẻ” thành công của ông. 

Khi Fred Trump thành lập công ty năm 1932, đó chỉ là một công ty bất động sản tại Brooklyn và Queens. Con trai ông Donald Trump tham gia kinh doanh năm 1968 và biến tên tuổi gia đình thành một trong những nhãn hiệu được biết đến nhiều nhất trên thế giới,  đã xuất hiện ở gần như mọi nơi từ các tòa căn hộ, khách sạn và sòng bạc tới đệm giường và những trai vodka.

Trong quá trình ấy Trump đã tích lũy được số của cải có trị giá ước tính lên tới 2,4 tỷ USD. (Trump không đồng tình với con số đó và cho rằng nó lớn hơn thế nhiều).

Hiện tại ông đang trang bị cho thế hệ thứ ba để họ viết tiếp trang sử của gia đình.  Donald Jr., 32 tuổi, và Ivanka, 29, đều đã tốt nghiệp Đại học Pennsylvania (như cha mình) và đồng hành cùng người cha trong mấy năm qua cả trong kinh doanh bất động sản và trên chương trình The Apprentice của đài NBC, nơi họ làm việc theo biên chế chính thức.

Iric Trump, 26 tuổi, thành viên trưởng thành trẻ nhất của gia đình nhà Trump, cũng bắt đầu tham gia công việc của gia đình năm 2006, và theo Tổ chức Trump, đã đóng góp “một vai trò quan trọng trong hơn 70 dự án bất động sản đang hoạt động của Trump trên thế giới”.

Ivnaka, gương mặt nổi tiếng hơn trong thế hệ thứ ba của gia đình Trump, mới đây xuất hiện với vai trò khách mời của chương trình Gossip Girl cùng chồng là Jared Kushner; cô sở hữu riêng dòng sản phẩm đồ trang sức với một cửa hiệu tại Madison Avenue, Manhattan (Mỹ) và là tác giả của một số cuốn sách.

Tờ Forbes đã có cuộc phỏng vấn với Donald Trump để tìm hiểu bí kíp chăm bẵm “những đứa trẻ” thành công của ông.

 Ivanka, Donald Jr. và cha

Việc các con ông thành công trong kinh doanh có phải nhờ do ông?

Tôi luôn tự hào với các con của tôi. Nhiều người rất giàu đã gọi điện cho tôi  – một số tôi chưa từng gặp – để xin tôi lời khuyên về những đứa trẻ nhà họ. Bọn trẻ nhà tôi học tại những trường hàng đầu, giành điểm loại ưu, và chúng khá đoàn kết. Tôi hy vọng những điều đó sẽ còn được duy trì, vì cuộc sống đầy phức tạp. Chúng là những đứa trẻ rất ngoan.

Vì sao ông lại nói như vậy?

Chúng là những sinh viên rất cừ, không sa vào rượu, vào thuốc. Chúng thích những thứ lành mạnh hơn. Khi chúng còn nhỏ, bất cứ khi nào tôi rời khỏi nhà, tôi lại nói, “không ma túy, không rượu, không thuốc”.

Sau khi nhắc đi nhắc lại điều đó một nghìn lần, chúng nói với tôi, “cha, cha đừng nói chuyện đó nữa đi mà”, nhưng tôi có nhiều bạn bè giàu có có những đứa con rất tài năng, nhưng những tài năng ấy lại bị tàn lụi dần bởi rượu và ma túy.

Chúng lao vào thứ văn hóa ma túy, văn hóa rượu và nó hủy hoại đầu óc chúng về lâu về dài. Từ khi những đứa trẻ nhà tôi mới bắt đầu nói sõi, tôi đã dạy chúng: “Không ma túy, không rượu, không thuốc lá”. Để làm gương, tôi đã không bao giờ uống rượu.

Tôi có bạn là những người nghiện rượu, một người anh đã chết vì lạm dụng rượu, có lẽ đó là lý do vì sao tôi không muốn dính dáng đến rượu. Nếu bạn chưa bao giờ uống rượu, cũng chẳng cần cứ phải học đòi theo người ta. Bạn có biết rượu là thứ thuốc đáng sợ nhất cần phải biết kiềm chế không?

Động lực khiến ông xây dựng một đế chế bất động sản có phải bắt nguồn từ cha ông? 

Cha tôi chưa bao giờ ép tôi vào lĩnh vực kinh doanh, nhưng tôi thích công việc đó. Ông có cơ sở kinh doanh bất động sản tại Brooklyn and Queens, và ông là mẫu người thực sự hứng thú những gì mình làm. Ông thích thế. Trong một số trường hợp, công việc khiến người ta cảm thấy vui.

Trong một số trường hợp khác thì không. Những đứa trẻ nhà tôi lại yêu thích kinh doanh một cách hết sức tự nhiên. Tôi thực tế còn đang đẩy Ivanka sang một lĩnh vực khác, thời trang. Con bé đã có một số mẫu thời trang không thể tin được sau khi tốt nghiệp Học viện Tài chính Wharton, thuộc trường Đại học Pennsylvania. Nó nói: “Cha, cha không hiểu, con cũng rất yêu bất động sản”. Thực tế, tôi đã cố đang đẩy nó theo một hướng khác đấy chứ.

Ông có nghĩ các con ông cũng tham vọng như ông?

Tham vọng là một từ rất buồn cười đấy. Bạn không bao giờ biết điều gì tạo nên tham vọng. Bạn không bao giờ biết tại sao một số đứa trẻ lại tham vọng hay cạnh tranh hơn.  Đó có thể là do gen di truyền; hay ít nhất cũng là một phần do gen di truyền.

Nếu bạn sinh ra trong một gia đình mà cả bố mẹ bạn đều rất tham vọng, bạn cũng sẽ vậy. Nhưng rõ ràng sẽ tốt cho sự tự tin của chúng nếu chúng có thể tự thân về mặt tài chính. Tự tin là thứ cần nói đến ở đây. Nếu bạn có thể độc lập mà không cần cha mẹ, đó đã là điều quan trọng rồi.

Ông nói thế nào với con cái về những sai lầm ông mắc phải trong sự nghiệp?

Tôi muốn nói với bọn trẻ nhà tôi rằng không có điều gì gọi là sai lầm chừng nào các con còn học được từ chúng. Một số sai lầm “tốt nhất” xảy đến ban đầu tưởng chừng là thảm họa. Đôi khi, thương vụ tốt nhất bạn thu được lại chính là thương vụ bạn không cố đạt đến. Bạn hãy tự coi chính mình là một thiên tài vì đã không đi đến thỏa thuận khi thực tế nó nằm ngoài tầm với của bạn.

Ông có học được gì từ những sai lầm của các con ông hay không?

Chúng còn khá trẻ. Chúng mới chỉ bắt đầu nhận ra con đường của mình. Mới đây thôi tôi đã cản chúng tham gia vào một lĩnh vực tồi tệ. Ngành này bị tác động khá mạnh bởi suy thoái. Tôi muốn chúng nhớ tôi không cho phép chúng làm điều đó. Tôi nghĩ chúng đã học được điều gì đó.

Lời khuyên của ông đối với việc điều hành một doanh nghiệp gia đình thành công là gì?

Không gì tuyệt với hơn là một gia đình phát huy được tinh thần và hiệu quả (kinh doanh). Bạn có thể thấy tự hào vì bọn trẻ; bạn có thể tin tưởng chúng, nhiều điều tốt đẹp diễn ra. Đồng thời, trong trường hợp khá phổ biến, việc kết hợp gia đình và kinh doanh không đi đến đâu vì người con không có những gì người cha có, và vì nhiều lý do nữa sự kết hợp này không mang lại hiệu quả. Tôi không nghĩ nên đưa những lý do do nhân tạo như thuốc phiện, rượu, vào phương trình này.

Đó là vì sự may mắn, gen và lao động cần cù. Nếu bạn có những đứa con tuyệt vời nhưng không thông minh lắm, thì cũng sẽ khó thành. Gen và làm việc chăm chỉ vẫn là yếu tố quan trọng nhất.
Bên cạnh đó, hãy dạy chúng biết đánh giá cao cuộc sống. Làm cho chúng biết quý trọng những gì chúng có. Cho chúng biết thế giới không nhất thiết phải như thế này hay thế khác. Và để chúng xây dựng nguyên tắc làm việc nơi chúng thực sự sẵn sàng làm việc và yêu thích công việc đó.

Áp lực nào ông nghĩ các con ông đang phải chịu, khi họ biết  họ cần duy trì đế chế của ông – đặc biệt trước những gì chúng ta đã chứng kiến với các gia đình như Bucksbaum, nơi thế hệ này đang đánh mất khả năng kiểm soát gia đình?

Tôi không thể tưởng nổi điều đó sẽ tồi tệ thế nào. John Bucksbaum đã có những động thái không hay đúng vào thời điểm rất tồi tệ. Tôi không thể tưởng tượng ông ấy đã bị các thành viên gia đình khác dày vò ra sao vì đã xô đổ việc kinh doanh của gia đình.

Bọn trẻ chịu rất nhiều áp lực để không phải gặp thất bại. Có lẽ mọi chuyện sẽ vẫn tốt bởi chúng sẽ là người biết thận trọng hơn và không làm sụp đổ những gì gia đình đã xây dựng được. Nhưng giờ nói chuyện đó thì còn quá sớm. Chúng cũng không cần phải cố chứng tỏ với tôi rằng chúng đang rất cừ. Chúng được bảo vệ vì chúng tôi có nhiều tiền, không nợ nần nhiều.

Hai mươi năm trước, tôi thường nói, “chuyện gì xảy ra với mình thế nhỉ?” vì đã không liều thêm chút. Hai mươi năm trước tôi sẽ không muốn nói với bạn chúng tôi có rất nhiều tiền và nợ ít. Nợ là thứ rất tuyệt vời nếu biết dùng đúng lúc, và sẽ là một điều tai hại nếu ở thời điểm không hợp lý.
Tôi đã quan sát nhiều năm nay cách người ta vay nợ nhiều và sau đó bị thất bại ra sao. Chúng tôi hiện giờ đã mạnh hơn chúng tôi trước đây. Nợ sẽ làm bạn tiêu tan hoàn toàn. Nhiều lĩnh vực kinh doanh của chúng tôi không hề vay nhiều nợ.

Các con ông có thận trọng hơn ông 20 năm trước.

Tôi nghĩ chúng không thích mạo hiểm lắm, có lẽ vì chúng còn trẻ.

Ông không phải là người chơi chứng khoán lớn. Các con ông thì sao?

Chúng cũng vậy. Nếu tôi thấy thế giới sẽ tốt lên, tôi sẽ làm điều đó. Nói chung tôi không phải là người quá mê muội thị trường chứng khoán. Tôi có bạn bè đã mất cả gia sản. Đó là thứ đầy rủi ro.

Ông có thường bàn về kế hoạch thừa kế tại nơi làm việc?

Không quá thường xuyên. Chúng tôi không đau ốm gì; chúng tôi khỏe mạnh, làm việc tốt. Những đứa trẻ nhà tôi có quan hệ tốt với nhau bởi chúng thực sự yêu quý nhau. Thừa kế, trong bất động sản, đồng nghĩa với những tài sản rất lớn. Nếu tài sản đang tốt, việc thừa kế sẽ dễ dàng.

Vnexpress

Triết lý dạy con của các ông bố tỷ phú: “Việc có thể chờ, con thì không!”

Nếu ai đó nói rằng, điều quan trọng nhất với các tỷ phú là tiền hay khối tài sản kếch xù của họ thì có lẽ người đó đã nhầm, hoặc có thể họ chưa biết đến các ông bố tỷ phú coi việc ở bên con cái là ưu tiên số 1 của mình.

Cách đây mấy ngày, giới tài chính khá “chao đảo” khi hay tin Mohamed El-Erian – CEO của Quỹ đầu tư Pimco – một trong những quỹ đầu tư lớn nhất thế giới, người có công việc thu nhập tới 100 triệu USD/năm, đã quyết định từ bỏ vị trí nhiều người mơ ước để làm một ông bố tốt hơn. Không chỉ mình El-Erian lựa chọn làm một ông bố tốt, nhiều CEO của những công ty, tập đoàn lớn của thế giới cũng quyết định “công việc có thể chờ, nhưng con cái thì không”. 

Bỏ việc triệu đô vì con

Sự việc xảy ra khi một ngày, ông bố Mahamed El-Erian bận rộn nhắc đi nhắc lại con phải đi đánh răng trước khi đi ngủ, nhưng cô bé con bướng bỉnh không chịu nghe lời. Bố sẵng giọng: “Trước đây bố nói một lần con nghe ngay, sao bây giờ con để bố phải nói đi nói lại mãi một việc?”. 

Cô bé không nói gì, chạy vào phòng mình rồi chạy ra đưa cho bố một mảnh giấy nhỏ, trong đó liệt kê ra 22 sự kiện quan trọng trong cuộc đời cô bé mà ông đã vắng mặt như ngày đầu tiên bé đi học, trận bóng đầu tiên bé tham gia, buổi diễu hành nhân dịp lễ Halloween đầu tiên cô bé có mặt… Ông bố đọc xong, rồi ngẩn người ra, cho dù ông có bao nhiêu lí do, nào bố phải đi họp, công tác, phải điện thoại, email… để biện minh cho mình thì ông cũng không thể đẩy lùi cảm giác mình là một ông bố quá tệ. 

 Tỷ phú Mahamed El-Erian.

Và thế là ông đã quyết định nghỉ việc, chọn cho mình một công việc ít thời gian hơn, như ông nói “chỉ chiếm 50% thời gian” của mình để trở thành một ông bố tốt hơn, không bỏ lỡ mọi cột mốc quan trọng trong đời con. Hiện tại, ông hoàn toàn hài lòng với một công việc bán thời gian, mỗi ngày được đánh thức con dậy, chuẩn bị đồ ăn sáng cho con và chở con tới trường. Hai cha con cùng nhau trải nghiệm nhiều thứ, trò chuyện thật nhiều, và họ đang lên kế hoạch cho một chuyến đi chỉ có hai cha con. 

Khoảnh khắc “cao su” và “pha lê”

Đã gần 20 năm trôi qua, nhưng cho tới bây giờ, Brad Smith – CEO của Intuit, Công ty toàn cầu về các giải pháp quản lý tài chính kinh doanh – vẫn không thôi hối tiếc về việc ông đã bỏ lại vợ và con vừa mới sinh được 1 ngày để đi công tác, và tất bật với công việc liên miên mà bỏ qua quá nhiều thời gian khi các con còn bé. 

“Các con gái là lí do để tôi cố gắng làm mọi việc. Nhưng có những phút giây mà tôi luôn cảm thấy hối tiếc và ước gì mình có thể quay lại và làm khác đi những việc mình đã làm.”

Có những thời khắc trong cuộc đời mà Brad Smith gọi là thời khắc “cao su” và thời khắc “pha lê”. Thời khắc “cao su” là những lúc ta có thể làm lại, gặp lại, như một buổi biểu diễn hay một trận bóng của con ở trường, nhưng có những thời khắc “pha lê” như lễ tốt nghiệp của con, hay ngày con được sinh ra là những thời điểm “một đi không trở lại” và những người làm cha, dù bận rộn đến mấy cũng không thể bỏ lỡ. 

Và vì thế, khi nhận vị trí CEO, ông đã nói với con gái rằng các con vẫn luôn là mối quan tâm đầu tiên của bố, và ông đã hiện thực hiện lời nói đó bằng việc lên lịch ăn sáng cố định với hai cô con gái vào cuối tuần – cô cả sáng thứ 7, cô út sáng chủ nhật. Trong buổi “hẹn hò” ăn sáng này, bố và con gái có cơ hội chia sẻ với nhau rất nhiều điều. Và đến giờ, “nghi thức” này đã được bố con ông duy trì trong 7 năm liền. 

Brad Smith chụp ảnh cùng hai cô con gái (ảnh trái) và Gia đình hạnh phúc của CEO Mark Weinberger.

“Xin phép” con khi nhận chức CEO

Khi Mark Weinberger  - CEO của tập đoàn Ernst&Young “xin phép” các con để nhận vị trí CEO, ông đã phải cam kết công việc không làm ảnh hưởng đến cuộc sống gia đình. Thử thách đầu tiên đến vào ngày ông có bài diễn văn với tư cách CEO tại Trung Quốc. Khi được hỏi liệu ông có muốn chụp ảnh selfie trên Vạn Lý Trường Thành cùng với hàng ngàn nhân viên không, Weinberger đã trả lời không, vì ông còn phải đáp chuyến bay về Washington D.C để kịp đi cùng con gái thi lấy bằng lái xe vào sáng hôm sau. 

“Sau đó, tôi đã nhận được hàng trăm bức email: không một ai nhớ tới bài diễn văn ấn tượng mà tôi đã đọc, nhưng mọi người đều nhớ tôi đã về nhà để có mặt bên con gái vào đúng lúc con cần. Điều đó cho tôi thấy sức mạnh của việc làm gương cho người khác là như thế nào. Có lẽ sẽ không một nhân viên nào của tôi lại tin họ có thể lựa chọn gia đình thay vì cống hiến toàn bộ thời gian, sức lực cho công việc nếu như những người lãnh đạo của họ không làm việc ấy.”

 Theo An An (/MASKonline)

Cách dạy con 'khác người' của tỷ phú giàu thứ 2 thế giới

Warren Edward Buffett là tỷ phú giàu thứ 2 thế giới nhưng ông luôn có lối sống tiết kiệm và dạy con không đặt tiền bạc lên hàng đầu.

Nổi tiếng là người giàu thứ 2 thế giới và là tỷ phú sống giản dị nhất thế giới

Warren Edward Buffett (tiểu bang Nebraska, Hoa Kỳ) là một nhà đầu tư, doanh nhân và nhà từ thiện người Hoa Kỳ. Ông là nhà đầu tư thành công nhất thế giới, cổ đông lớn nhất kiêm giám đốc hãng Berkshire Hathaway, và được tạp chí Forbes xếp ở vị trí người giàu thứ hai thế giới sau Bill Gates với tài sản chừng 27 tỷ USD. Không những thế, ông được gọi là "Huyền thoại đến từ Omaha".

Trên thương trường, ông được biết đến là một người kiên định trong triết lý đầu tư, nhưng trong cuộc sống đời thường, Warren Edward Buffett lại nổi tiếng với lối sống tiết kiệm dù sở hữu khối tài sản khổng lồ.

Ông dạy con không đặt tiền bạc lên đầu mà phải học cách sống

Tuy nhiên, trang Nhất Việt cho biết, những gì ông dạy con không phải là tiền bạc và cách kiếm tiền mà đơn giản chỉ là cách sống. Peter Buffett – con trai của Warren Buffett tin rằng anh đã nhận được sự đầu tư giáo dục tốt nhất mà bất cứ ai sống trên đời này cũng ước ao.

Cha anh, Warren Buffett, người vốn được xem là “hiền tài xứ Omaha”, ít khi nói chuyện với con về tài chính mà tập trung vào những triết lý của cuộc sống. Chẳng hạn: “Các con không cần phải thử sức trên tất cả các lĩnh vực. Khi con đã sẵn sàng để đầu tư (ví dụ như nhà đầu tư cổ phiếu), con chỉ cần tưởng tượng nó giống một quả bóng tròn đang di chuyển từ từ”. Tiền là mục tiêu của rất nhiều người. Nhưng với ông, mục tiêu là luôn luôn hành động đúng.

Các con của tỷ phú Warren Edward Buffett

Nói về cách tiết kiệm tiền, Warren Buffett đã có những câu nói bất hủ như: “Không nên tiết kiệm những khoản còn lại sau chi tiêu, mà hãy tiêu những khoản còn lại sau khi tiết kiệm”.

Ông khuyên giới trẻ hãy vạch ra cho mình một kế hoạch chi tiêu hợp lý. Chẳng ai làm giàu thành công nếu tối ngày ăn uống, la cà quán bar tán dóc với bạn bè và chạy theo những xu hướng công nghệ. Nếu không vạch ra một kế hoạch chi tiêu hợp lý thì sẽ chẳng mấy chốc mà tiêu hết tiền lương của mình.

Vấn đề ở đây là, hãy lên danh sách những thứ cần mua, cần chi tiêu trong tháng, số dư còn lại hãy bỏ vào sổ tiết kiệm. Tâm lý nhiều người là khi nhận lương thường chi tiêu vào các khoản tiền khác sau đó dư được bao nhiêu thì tiết kiệm. Như vậy, nếu tháng đó bạn lỡ tay tiêu quá số tiền thì chắc chắn khoản tiết kiệm sẽ bằng 0.

Bạn có biết suốt những năm thơ ấu của Buffett, ông đã đi giao báo và làm nhiều việc vặt khác để kiếm tiền, cho đến năm 14 tuổi ông đã đủ tiền mua một trang trại.

Ông thường nói với các con: "Chỉ có tiết kiệm mới mang lại sự giàu sang cho bản thân và cho chính đất nước mình. Đừng tiêu vào những thứ vô bổ, hãy đầu tư vào những thứ các con thực sự cần và có ích. Nếu các con muốn giàu, hãy cân nhắc và tính toán như một nhà kinh tế đích thực trong mọi việc".

Ông thường đặt ra một số câu hỏi về sản phẩm nào đó và cố gắng xác định sở thích của các con. Chẳng hạn, với một tờ báo, ông sẽ hỏi: “Con có đọc nó thường xuyên không?”, như một cách tìm hiểu con mình.

Peter Buffett – con trai của Warren Buffett tin rằng anh đã nhận được sự đầu tư giáo dục tốt nhất mà bất cứ ai sống trên đời này cũng ước ao

Ông luôn tạo được sự tin cậy ở các con bằng cách luôn làm đúng như những gì ông nói, toàn vẹn và trung thực. Chính vì vậy, với Peter Buffett, món quà lớn nhất anh có thể tặng cha mình là đi theo bước chân của cha, bằng cách tin tưởng vào chính mình để trở thành một nhạc sĩ nổi tiếng (anh là người soạn nhạc cho bộ phim “Khiêu vũ với bầy sói”).

Cho phép con thất bại và thành công theo cách riêng

Một điều đặc biệt nữa trong cách Warren Buffett dạy con là ông cho phép con mình thất bại và thành công theo cách của riêng chúng. Nói cách khác, ông không phải là người cha luôn luôn bên cạnh con để giúp đỡ. Phong cách quản lý của ông cũng giống như cách ông sống.

Trong kinh doanh, khi nhận ra một người quản lý giỏi, ông nói: “Tôi tin bạn” và sau đó để người ấy làm việc một mình. Kinh nghiệm là tất cả mọi thứ. Khi bạn vấp ngã và tự đứng dậy, bạn sẽ hiểu bản thân mình hơn.

Chính vì cách giáo dục này mà các con của Warren Buffett hiểu rằng, nếu tin cha sẽ ra tay cứu giúp mỗi khi mình gặp rắc rối về tài chính thì sẽ làm suy yếu bất cứ thành công nào mà mình đạt được.

Warren Buffett không để con trông chờ vào tài sản thừa kế. Năm 2006, ông cam kết đóng góp 37 tỷ USD cho Quỹ từ thiện của Bill Gates. Ông cũng từng tuyên bố dành phần lớn tài sản cho các tổ chức phi lợi nhuận chứ không phải là các con sau khi ông qua đời.

Theo Cafebiz